Bashkëpunimi me ekspert të OBSH – së
28, shtator 2015
Bashkëpunimi me ekspert të OBSH – së
KADC takohet me ekspert ndërkombëtar të OBSh-së nga Ankaraja (Dr. Toker Erguder dhe prof. dr. Nazmi Bilir). Të cilët kanë ardhur për të vlerësuar politikat për kontrollin e duhanit, Ligjit për Kontrollin e Duhanit dhe efekteve të tij në Kosovë.
Përgjatë kësaj jave takimi i parë është zhvilluar më 28 shtator në zyret e Ministrisë së Shëndetësisë. Prezent në këtë takim ishin edhe pjesëtarë të kualicionit antiduhan, Skender Syla drejtor i zyrës së OBSH – së në Kosovë, Faik Hoti, kordinator nacional i këshillit ndërministror.
Ky takim kishte për qëllim edhe ndarjen e praktikave të mira në mes të Kosovës dhe Turqisë, kryesisht rrespektimit të ligjit për ndalim të përdorimit të duhanit në vendet publike që implementohet në Ankara.
Mobilizimi i institucioneve për Fuqizimin e Mjediseve pa Tym Duhani
Mobilizimi i institucioneve për Fuqizimin e Mjediseve pa Tym Duhani
Prishtinë, 21 shtator 2015
Në punëtorinë për fuqizimin e mjediseve pa tym duhani, të organizuar nga Qendra Kosovare për Avokim (KADC)
në bashkëpunim me Ministrinë e Shëndetësisë, Zyrën e OBSH-së në Kosovë dhe Agjencinë për Ushqim dhe Veterinari, ku morën pjesë inspektor/e lokal dhe qëndrorë, gjyqtarë/re nga gjykata e kundërvajtjes dhe zyrtarë nga policia e Kosovës.
Qëllimi i mbajtjes së kësaj punëtorie ishte sqarimi i mëtutjeshëm i procedurave dhe i mënyrës së zbatimit të Ligjit për Kontrollin e Duhanit, përmes prezentimit të Udhëzimit Administrativ “Mjediset pa tym duhani dhe vendosja e shenjave për ndalimin e pirjes së duhanit në hapësira të mbyllura, Nr.09/2015” i cili ka hyrë në fuqi me 30 korrik 2015. Si dhe të përmirësojë procedimin efektiv të lëndëve që kanë të bëjnë me shkeljen e ligjit për kontrollin e duhanit. Kjo është hera e parë ku përgjatë një punëtorie janë ballafaquar të gjitha institucionet të cilat ndihmojnë dhe kanë për detyrë të kontrollojnë respektimin e ligjit për duhanin.
Punëtoria u hap nga Arben Lila menaxheri i KADC-së, në të cilën ishte prezent edhe Ministri i Shëndetësisë, Imet Rrahmani i cili shprehi përkrahjen e ministrisë së shëndetësisë në fushën e zbatimit të Ligjit për Kontrollin e Duhanit. Duke e konsideruar zbatimin e këtij ligji të lidhur drejtëpërdrejtë me mbrojtjen e shëndetit të qytetarëve të Kosovës. Përkrahës në këtë drejtim ishte edhe Skender Syla shefi i zyrës së OBSH-së.
Ilirijana Zymberaj, drejtoreshë e Inspektoratit të Agjensisë së Ushqimit dhe të Veterinës së Ushqimit, tha se ky inspektorat monitorin zbatimin e këtij ligji në baza ditore. Duke theksuar se Inspektorati do t’i intensifikojë aksionet gjatë dhe pas orarit të punës, me qëllim që ligji të zbatohet më mirë.
Faik Hoti, koordinator kombëtar për kontrollin e duhanit përgjatë kësaj punëtorie lajmëroi edhe lidhjen e marrdhënjeve kontraktuale me Kanadanë, Australinë dhe Singaporin, për fillimin e përdorimit të fotove sensibilizuese të printuara në pakot e duhanit, të cilat informojnë konsumuesit e duhanit në aspektin vizual me dëmet e përdorimit të duhanit për shëndetin e qytetarëve të Kosovës.
Ibrahim Tërshnjaku, shef i inspektoratit sanitar AUV përgjatë kësaj punëtorie prezentoi udhëzimin administrativ dhe më detajisht spjegoi se ku duhet të jenë të vendosura shenjat zyrtare për ndalimin e përdorimit të duhanit në hapësirat publike dhe definoi me tutje hapësirën e mbyllur publike, për të unfikuar me tutje procedurat e inspektimit nga ana e inspektoratit. Gjyqtari i gjykatës themelore në Prishtinë, Murat Paçarada në punëtori shpjegoi më tutje për inspektoratin sanitar procedurën që duhet ndjekur përgjatë kontrollit të zbatueshmërise së ligjit për duhan.
Punëtoria shërbej për të nixtur bashkëpunimin në mes të gjyqtarëve, inspektorëve sanitarë dhe policisë si zbatues të ligjit për kontrollin e duhanit, në mënyrë që të gjitha këto institucione të mobilizohen për të rritur efikasitetin e zbatueshmërisë së këtij ligji në Kosovë. Kjo punëtori do vazhdoj punën edhe ditën e marte me 22 shtator 2015, për të përfshirë të gjithë inspektorët dhe gjykatat nga tërë territori i Kosovës.
Ngritja e akcizёs pёr duhan ndikon nё mbrojtjen e shёndetit tё qytetarёve.
24 Korrik 2015
KADC pёrshёndet propozimin e miratuar nga Qeveria e Kosovёs, pёr ngritjen e akcizёs nё produktet e duhanit. Është vёrtetuar se çdo rritje e çmimit tё duhanit pёr 10%, zvogёlon konsumin e përgjithshëm tё duhanit pёr 3-5% dhe redukton numrin e tё miturve që tymosin duhan pёr 6-7%.
Miratimi i propozimit pёr ngritjen e akcizёs pёr produktet e duhanit nga qeveria e Kosovёs, ёshtё ndёr praktikat mё tё mira pёr mbrojtjen e shёndetit tё qytetarёve tanё.
Si e tillё kjo praktikё e ngritjes sё taksave dhe akcizёs ёshtё nё pёrputhje edhe me Konventёn Kornizё pёr Kontrollin e Duhanit (FCTC), tё Organizatёs Botёrore tё Shёndetёsisё, sipas sё cilёs kёto masa kanё efekt tё menjёherёshёm nё uljen e konsumit tё duhanit. Duke mos harruar asnjёherё se produktet e duhanit janё ato tё cilat pёr çdo vit shkaktojnё vdekjen e 6 milion njerёzve.
Sipas hulumtimeve tё bёra nga Campaign for Tobacco Free Kids, del në pah se politika e ngritjes së çmimit të duhanit ndikon nё uljen e menjёherёshme tё tymosjes sё duhanit nga tё miturit dhe tё rriturit. Tё dhёnat e nxjerra tregojnё se çdo rritje tё çmimit tё duhanit pёr 10%, redukton konsumin e përgjithshëm të cigareve deri nё 3-5%, me ç’rast ulë numrin e tё miturve që tymosin duhan për 6-7%, dhe zvogёlon konsumin e duhanit në mesin e grave shtatzëna për 7%, kësisoji parandalon abortet spontane dhe kursen shëndetin e dhjetëra mijëra tё porsalindurve nga pasojat shëndetësore tё lidhura me konsumin e duhanit pasiv. Për më tepër kjo politikë kontribuon në zvogëlimin e numrit të tё miturve qё tymosin marihuanë dhe redukton ekspozimin ndaj tymit tё duhanit tё dorёs sё dytё, veçanërisht tek fëmijët dhe gratë shtatzëna.
KADC vlerёson se kjo rritje e akcizёs pёr produkte tё duhanit, ёshtё një hapë pozitiv nё drejtim tё mbrojtës së shёndetit të qytetarëve të Kosovës dhe uljes së konsumit tё e duhanit nga popullata. Njёkohёsisht, kjo politikë kontribuon në harmonizimin e ligjeve të Kosovёs me direktivat e Bashkimit Europian, si njё shtet që ka për qёllim antarёsimin nё organizatat ndёrkombёtare.
Kёto tё dhёna mund ti gjeni nё linqet e mёposhtme:
Konventёn Kornizё pёr Kontrollin e Duhanit (FCTC);
Campaign for Tobacco Free Kids;
http://www.impacteen.org/researchproducts.htm;
http://www.tobaccofreekids.org/research/factsheets/pdf/0007.pdf.
