Çfarë ka bërë KADC ndër vite për një Kosovë pa duhan.

“Unmasking the Appeal” - ekspozimi i taktikave të industrisë së duhanit dhe nikotinës, sidomos ndaj fëmijëve dhe të rinjve.

Në Kosovë, 31 maji u lidh drejtpërdrejt me rritjen e përdorimit të vape-ve, cigareve me shije, marketingut digjital dhe presionit që produktet e nikotinës po ushtrojnë mbi nxënësit.

KADC përgatiti deklaratë për konferencë për shtyp dhe e vendosi fushatën “T’i heqim maskën ndikimit - Të rinjtë për një të ardhme pa duhan” si thirrje publike për të ekspozuar taktikat e industrisë dhe për të mbrojtur shkollat e të rinjtë.

“Protecting children from tobacco industry interference” - mbrojtja e fëmijëve nga ndërhyrja dhe ndikimi i industrisë së duhanit.

Në Kosovë, kjo temë lidhet me nevojën për të mbrojtur të miturit nga marketingu, produktet tërheqëse të nikotinës dhe normalizimi i duhanit e vape-ve në hapësira publike dhe digjitale.

KADC e lidh mesazhin e 31 majit me punën për ekspozimin e ndërhyrjes së industrisë së duhanit, përfshirë raportet dhe materialet mbi ndikimin në politikat e shëndetit publik.

“Grow food, not tobacco” - kultivim i ushqimit, jo i duhanit, dhe ekspozim i ndikimit të industrisë në sigurinë ushqimore dhe politika publike.

Në 2023, puna për kontrollin e duhanit në Kosovë u shënua me zhvillim të rëndësishëm politik: miratimin e udhëzimit për vërejtjet e kombinuara shëndetësore në paketimet e duhanit.

KADC e dokumentoi këtë zhvillim dhe prodhoi materiale edukative mbi ndikimin e vërejtjeve shëndetësore tek të rinjtë, duke e kthyer temën e vitit në avokim për paketim më pak tërheqës dhe informim më të fortë publik.

“Tobacco: Threat to our environment” - duhani si kërcënim për mjedisin dhe shëndetin, nga prodhimi deri te mbetjet dhe tymi.

Në Kosovë, fokusi i vitit ishte zbatimi i ligjit dhe mbrojtja nga duhanpirja pasive, sidomos në hapësirat publike ku qytetarët vazhdonin të ekspozoheshin ndaj tymit.

KADC mbajti presion qytetar dhe institucional për zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit, duke theksuar se mbrojtja nga tymi në gastronomi dhe hapësira publike është çështje e shëndetit të fëmijëve, joduhanpirësve dhe vetë duhanpirësve.

“Commit to quit” - zotim për ta lënë duhanin dhe mbështetje për duhanpirësit që kërkojnë të largohen nga varësia.

Në Kosovë, 31 maji u përdor për të kërkuar politika më të forta, zbatim më të mirë dhe vëmendje më të madhe institucionale ndaj kontrollit të duhanit.

KADC publikoi letër të hapur për Presidenten dhe Kryeministrin dhe lansoi hulumtimin “Niveli i stresit tek duhanpirësit dhe tek joduhanpirësit në Kosovë”, duke e lidhur temën globale të lënies së duhanit me shëndetin mendor, varësinë nga nikotina dhe politikat publike.

“Tobacco Exposed” - mbrojtja e të rinjve nga manipulimi i industrisë dhe parandalimi i përdorimit të duhanit e nikotinës.

Në Kosovë, 31 maji u shënua me publikimin e të dhënave vendore mbi ekspozimin ndaj tymit të duhanit dhe qëndrimet e qytetarëve për politikat e kontrollit të duhanit.

KADC publikoi hulumtimin kombëtar “Niveli i ekspozimit ndaj tymit të duhanit në Kosovë”, raportin e plotë dhe factsheet-in “Duhani në Kosovë 2020”, duke i dhënë mediave, shkollave dhe institucioneve bazë të dhënash për avokim.

“Tobacco and lung health” - ndikimi i duhanit dhe tymit pasiv në mushkëri, nga kanceri te sëmundjet kronike respiratore.

Në Kosovë, 31 maji u përdor për të rikujtuar se hapësirat pa tym duhani janë mbrojtje për fëmijët, familjet dhe qytetarët që nuk pinë duhan.

KADC publikoi mesazh publik për Ditën Botërore Pa Duhan, falënderoi shoqërinë civile dhe partnerët që punojnë për Kosovën pa duhan dhe kërkoi që zbatimi i ligjit të mos zbehet pas fushatave vjetore.

“Tobacco and heart disease” - lidhja mes duhanit, sëmundjeve kardiovaskulare, sulmit në tru dhe vdekjeve të parandalueshme.

Në 2018, puna e KADC u orientua te shërbimet shëndetësore për lënien e duhanit dhe te aftësimi i profesionistëve që punojnë drejtpërdrejt me pacientët.

KADC, në bashkëpunim me Ministrinë e Shëndetësisë dhe IKSHPK, mbajti trajnimin profesional për trajtimin e pacientëve të varur nga duhani, me rreth 30 mjekë dhe profesionistë të kujdesit parësor nga tetë qendrat rajonale.

“Tobacco - a threat to development” - duhani si kërcënim për shëndetin, ekonominë, familjet dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Në Kosovë, 31 maji u shënua me takim publik ku kontrolli i duhanit u lidh me Agjendën 2030 dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

KADC mori pjesë bashkë me Ministrinë e Shëndetësisë, IKSHPK, OBSH dhe përfaqësues të inspektoratit sanitar, duke kontribuar në diskutimin mbi dëmet shëndetësore dhe ekonomike të duhanit dhe masat që duhet të ndërmerren nga institucionet e qytetarët.

“Get ready for plain packaging” - përgatitja për paketim të thjeshtë/standardizuar që ul atraktivitetin e produkteve të duhanit.

Në Prishtinë, Dita Botërore Pa Duhan u shënua me tryezë për paketimet homogjene dhe ndryshimet që pritej të zbatoheshin në Kosovë.

KADC, në bashkëpunim me OBSH-në dhe Ministrinë e Shëndetësisë, organizoi tryezën ku u prezantuan paketimet pa reklama e pa brende dhe u diskutua nevoja për veprim të përbashkët kundër industrisë së duhanit.

“Stop illicit trade of tobacco products” - ndalimi i tregtisë së paligjshme të produkteve të duhanit.

Në Kosovë, 31 maji u shënua me konferencë për shtyp, marsh publik dhe mobilizim qytetar nën moton “Unë e dua Kosovën pa tym duhani”.

KADC, bashkë me Federatën Bjeshkatare Alpiniste të Kosovës, OBSH-në dhe Ministrinë e Shëndetësisë, organizoi marshin me rreth 200 qytetarë e bjeshkatarë; po atë vit KADC mori edhe Çmimin e OBSH-së për Ditën Botërore Pa Duhan për kontributin në zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit.

“Raise taxes on tobacco” - ngritja e taksave të duhanit për të ulur vdekjet, sëmundjet dhe fillimin e përdorimit.

Në Prishtinë, Koalicioni Anti-duhan shënoi Ditën Botërore Pa Duhan me konferencë për media dhe Ecjen “Merr frymë shlirë”.

KADC mori pjesë me Ministrinë e Shëndetësisë, Zyrën e OBSH-së në Kosovë, inspektoratet përgjegjëse dhe partnerët, duke e lidhur 31 majin me efektet pozitive të Ligjit për Kontrollin e Duhanit dhe me nevojën për zbatim më të fortë.

“Ban tobacco advertising, promotion and sponsorship” - ndalimi i reklamimit, promovimit dhe sponsorizimit të duhanit.

Në Kosovë, 31 maji erdhi menjëherë pas hyrjes në fuqi të Ligjit për Kontrollin e Duhanit më 22 maj 2013, kur hapësirat publike filluan të marrin frymë më lirshëm.

KADC, bashkë me OBSH-në dhe Ministrinë e Shëndetësisë, shënoi ditën me mbrëmjen “Merr frymë shlirë” dhe me komunikim publik për “Smoke Free Kosova”, duke e kthyer ligjin në mesazh qytetar dhe kulturor.

“Gender and tobacco, with an emphasis on marketing to women” - gjinia, duhani dhe marketingu i industrisë ndaj grave e vajzave.

Në 2010, KADC kishte nisur të ndërtonte bazën e edukimit publik për ndalimin e duhanit dhe për të drejtën e qytetarëve për hapësira pa tym.

KADC publikoi “Smoking Ban Guide 2010”, një material udhëzues që shërben si pjesë e kujtesës së hershme institucionale për hapësira pa duhan dhe informim qytetar.