Paralajmërimi i hulumtimit “Analiza e Politikave Lokale Shëndetësore në Kosovë”

30 shtator 2016

Paralajmërimi i prezantimit të hulumtimit “Analiza e Politikave Lokale Shëndetësore në Kosovë”

Skënder Syla, shef i zyrës së OBSH-së ka prezantuar draft analizën, e bërë në bashkëpunim me KADC-në.

Politikat Lokale Shëndetësore – Zbatimi i konceptit të Mjekësisë Familjare vendimtare për cilësinë e shërbimeve shëndetësore

Në tryezën e sotme KADC prezantoi hulumtimin “Analiza e Politikave Lokale Shëndetësore në Kosovë”, në bashkëpunim me zyrën e OBSH-së.

“Në hulumtim janë adresuar mangësitë e kornizës ligjore, zbatimi praktik i politikave në kujdesin primar shëndetësor, cilësia e këtyre shërbimeve si dhe janë dhënë rekomandime për eliminimin e problemeve aktuale në përmirësimin e qasjes ndaj sektorit shëndetësor. Ndersa pas finalizimit ky raport me rekomandime do t’i dorëzohet Ministrisë së Shëndetësisë” tha drejtori i KADC-së, Shkumbin Spahija.

Në këtë tryezë ministri i Shëndetësisë, Imet Rrahmani tha se fuqizimi i kujdesit primar shëndetësor dhe mjekësisë familjare është çështje kyqe në përforcimin e sektorit të shëndetësisë, dhe në mbarëfunksionimin e kujdeseve dytësore dhe tretësore shëndetësore.

“Me buxhetin edhe ashtu të kufizuar në Kosovë të ndarë për shërbimet shëndetësore, ne nuk e kemi luksin e mos fuqizimit të mjekësisë familjare. Sepse përmirësimi i sektorit primar shëndetësor do të ul keqpërodorimet e resurseve finaciare si dhe do të rrisë cilësinë në shërbimet shëndetësore, në të mirë të qytetarëve” tha ministri Rrahmani.

Skënder Syla, shefi i zyrës së OBSh-së në Kosovë tha se Kosova qëndron mirë me fuqinë punëtore të mjekëve të cilët do të mund të aktivizoheshin në zbatimin e mjekësisë familjare, ku rëndësi të veçantë i kushtoi zonimit si një rekomandim që do të ndikojë në organizimin e kujdesit primar shëndetësor.

Ndërsa autori i hulumtimit, Sami Uka tha se aktulaisht mjekësia familjare po dështon në zbatim, dhe se të gjitha variablat tregojnë se Kosova ka leverdi ekonomike, administrative dhe sociale për vënjen në zbatim të kësaj forme të kujdesit shëndetësor. Duke shtuar se gjëja e vetme që nuk duhet bërë është “të vazhdojmë të mos bëjmë asgjë”.

“Rritja dhe fuqizimi i sektorit primar shëndetësor e mjekësisë familjare, do të jetë në interes të ekonomisë së vendit dhe xhepit të qytetarëve, është në përshtatmshëri të politikës, është e realizueshme në anën administrative, si dhe do të ndikojë në arritjen e barazisë më të madhe sociale” tha, Sami Uka.

Rekomandimet kryesore të cilat dolën nga kjo tryezë janë përpilimi i Udhëzimit Administrativ për zonimin dhe zgjedhjen/ndërrimin e mjekut familjar, krijimin e ekipeve të mjekësisë familjare, përcaktimin e detyrave të drejtave dhe kompetencave kryesore të anëtarëve të EMF-së, për rregullimin e referimit nga sektori privat në sektorin publik të kujdesit shëndetësor, si dhe përfshirjen e aktivitetet për përmirësim të vazhdushëm të cilësisë gjatë procesit të ri-licencimeve të mjekëve dhe infermierëve familjar.

Raporti i OBSH-së lidh ngritjen e taksave për duhan me fitime shëndetësore dhe ekonomike

Organizata Botërore e Shëndetësisë publikoi një studim në fillim të këtij muaji që heton potencialin për taksimin e duhanit për të kontribuar në agjendën e vitit 2030, për zhvillim të qëndrueshëm, duke ulur përdorimin e duhanit, duke kursyer jetën dhe gjenerimin e të ardhurave tatimore. Hulumtuesit zhvilluan një model ku simuluan tregun global të cigareve duke përdorur të dhëna prej 181 vendet që së bashku përfaqësonin 98 për qind të duhanpirësve në botë. Modeli projekton ndikimet e ngritjes së akcizës në rritjen e çmimeve të cigareve me pakicë, të ardhurat nga akciza e cigareve, shkalla e duhanpirësve të përditshëm, dhe numrin e ardhshëm të vdekjeve që lidhen me konsumin e duhanit në mesin e të rriturve në nivel global në vitin 2014.

Key findings:

Rreth 247 millionë duhanpirës aktiv përditshme në mesin e popullsisë së rritur në botë në vitin 2014 do të vdesin nga një sëmundje e cila është si pasojë e duhanit
Në vitin 2014, shuma e përgjithshme e të ardhurave të gjeneruara nga akciza për duhan do të jetë 328 miliard $.
Rritja e akcizës së cigareve nga 1 dollar për paketë në të gjitha vendet do të kenë ndikimet e mëposhtme:

Çmimi mesatar me pakicë i cigareve do të rritet për 63 për qind në vendet me të ardhura të uëlta, kurse 25 për qind në vendet me të ardhura të larta ndërsa 42 për qind globalisht.
Shkalla e personave që pijnë duhan çdo ditë do të ulet me 9 për qind – nga 14.1 për qind në 12.9 për qind – duke rezultuar në 66 milionë më pak duhanpirës globalisht.
Do të jenë për 15 milionë më pak raste të vdekjeve që vien nga përdorimi i duhanit, në mesin e të rriturve të cilët ishin gjallë në vitin 2014. Shumica e vdekjeve do të shmangen në vendet e me të ardhura të ulëta dhe me të ardhura mesatare.
Shuma e të ardhurave të grumbulluara nga rritja e akcizës për duhan në nivelin global do të gjenerojnë rrijte me 47 për qind, duke gjeneruar të ardhura shtesë në vlerë prej 141 miliard $.

Mesazhet Kryesore

Rritja e taksave të duhanit mund të parandalojnë miliona vdekje të cilat vijnë si pasojë e përdorimit të duhanit, duke kontribuar në arritjen e objektivave të shëndetit global.
Rritja e taksave e duhanit mund të sigurojë burimet fiskale të nevojshme për financimin e prioriteteve të zhvillimit, veçanërisht në vendet me të ardhura të ulëta dhe me të ardhura mesatare.
Konventa ‘Kornizë për Kontrollin e Duhanit (KKKD)’ e OBSH-së në Nenin 6 dhe në Udhëzimet e tij obligon palët për të miratuar dhe zbatuar politikat e çmimeve duhanit dhe taksave që do të zvogëlojnë kërkesat e produkteve të duhanit.

Citim i plotë: Goodchild M, Perucica, Nargis, N. Modelimi ndikimi i rritjes së taksave të duhanit në shëndetin publik dhe financave Buletini i Organizatës Botërore të Shëndetësisë 2016, 94: 250-257.

Abstrakti i studimit [arab, kinez, anglez, francez, rus, spanjoll] dhe studimi i plotë në versionin anglisht:

http://www.who.int/bulletin/volumes/94/4/15-164707.pdf

Burimet shtesë:

Për udhëzime Konventa e Aleancës Kornizë WHO KKKD përmes Nenit 6 dhe Udhëzimet të saj shih:

http://www.fctc.org/media-and-publications/reports/price-and-tax/1251-fctc-guidelines-on-tobacco-tax-what-advocates-should-know

Për fletushkash mbi tatimet duhanit, duke përfshirë edhe një fletë të fakteve që përmban fakte thelbësore rreth politikës dhe vendit dhe suksese tatimore në përdorimin e politikës tatimore ndaj duhanit për të zvogëluar shitjet e duhanit dhe përdorimit:

http://global.tobaccofreekids.org/en/resources/by_issue/taxation_price/

OBSH drejton dhe koordinon autoritet për shëndetin brenda sistemit të Kombeve të Bashkuara.
Nëse keni pyetje në lidhje me studimin apo materiale, ose si t’i përdorin ato në përpjekjet tuaja për avokim, ju lutem na kontaktoni në këtë email: research@tobaccofreekids.org